වෙනිසියුලාවේ අතිදරුණු ද්විත්ව භූමිකම්පාවෙන් මරණ 100,000 ඉක්මවා යා හැකි බවට රතු නිවේදනයක් !

 

වෙනිසියුලාවේ අගනුවර වන කරාකස් (Caracas) ඇතුළු ප්‍රදේශ රැසකට ජුනි 24 වැනිදා රාත්‍රියේ බලපෑ අතිප්‍රබල ද්විත්ව භූමිකම්පා තත්ත්වයක් හේතුවෙන් එරට දැවැන්ත මානුෂීය ව්‍යසනයක අවදානමකට මුහුණ දී සිටියි. 

මෑත ඉතිහාසයේ එම කලාපයට බලපෑ දරුණුතම ස්වභාවික ආපදාව ලෙස සටහන් වන මෙම භූචලනය දේශීය වේලාවෙන් රාත්‍රී 10:04 ට පමණ සිදුව ඇති අතර, මේ වන විට විශාල වශයෙන් ගොඩනැගිලි කඩාවැටීම් සහ පුද්ගල ජීවිත හානි රැසක් වාර්තා වෙමින් පවතී.

පවතින අතිශය අවදානම් තත්ත්වය හමුවේ වෙනිසියුලාවේ වැඩබලන ජනාධිපති ඩෙල්සි රොඩ්රිගස් (Delcy Rodríguez) විසින් රට තුළ වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි හදිසි තත්ත්වයක් (State of Emergency) ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

📉 රික්ටර් මාපකයේ 7.2 සහ 7.5ක ප්‍රබලත්වයෙන් යුත් මාරාන්තික කම්පන ද්විත්වය

බොකොනෝ (Boconó) විදාරණ පද්ධතිය ආශ්‍රිතව හටගත් මෙම භූචලනවල කේන්ද්‍රස්ථානය කරාකස් අගනුවර සිට කිලෝමීටර් 100ත් 170ත් අතර බටහිර දෙසින් පිහිටා තිබුණි. 

තත්පර කිහිපයක් ඇතුළත එකිනෙකට වෙනස් ප්‍රබල කම්පන දෙකක් මෙලෙස වාර්තා විය,

* පූර්ව භූචලනය (Fore-shock): පළමුවෙන් යාරකුයි ප්‍රාන්තයේ සැන් ෆෙලිපේ නගරය ආසන්නයේ කිලෝමීටර් 20-22ක් පමණ ගැඹුරින් රික්ටර් මාපකයේ 7.2ක ප්‍රබලත්වයෙන් මෙය හටගෙන ඇත.

* ප්‍රධාන භූමිකම්පාව (Main-shock): ඉන් තත්පර 40ක් වැනි ඉතා කෙටි කාලයකට පසුව, එම ප්‍රාන්තයේම යුමාරේ ප්‍රදේශය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් කිලෝමීටර් 10ක් වැනි අතිශය නොගැඹුරු මට්ටමක රික්ටර් මාපකයේ 7.5ක ප්‍රබලත්වයෙන් යුත් ප්‍රධාන භූමිකම්පාව සිදුව තිබේ.

මෙම භූමිකම්පාව ඉතා නොගැඹුරු මට්ටමක සිදුවීම හේතුවෙන් ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශවල කම්පන තත්ත්වය තීව්‍ර වී ඇති අතර, නායයෑම් සහ පස ද්‍රවීකරණය වීමේ (Liquefaction) දැඩි තර්ජනයක් ද මතුව ඇත.

🚨 USGS වෙතින් 'රතු නිවේදනයක්' - මරණ ලක්ෂය ඉක්මවා යා හැකියි!

එක්සත් ජනපද භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනය (USGS) විසින් මේ සම්බන්ධයෙන් ඉහළම අවදානම හඟවන 'රතු නිවේදනයක්' (Red Alert) නිකුත් කර ඇත. ඔවුන්ගේ විද්‍යාත්මක ආදර්ශන (Models) පෙන්වා දෙන්නේ දරුණුතම තත්ත්වයන් යටතේ සිදු විය හැකි සමස්ත ජීවිත හානි සංඛ්‍යාව දහස් ගණනක් හෝ ලක්ෂය (100,000) ඉක්මවා යා හැකි බවයි.

ප්‍රධාන කම්පනයෙන් පසුව තවත් පසු කම්පන (Aftershocks) 20ක් පමණ වාර්තා වීම නිසා බියට පත් වූ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාව නිවාසවලින් බැහැරව වීදිවල රැඳී සිටිති.

🏚️ නගර රැසක සිදුව ඇති විනාශය සහ සුනාමි අනතුරු ඇඟවීම්

භූචලනයත් සමඟ අරූබා, බොනෙයර් සහ පුවර්ටෝ රිකෝ වැනි කැරිබියන් කලාපයේ කොටස් කිහිපයක් සඳහා කෙටි කාලීන සුනාමි අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කළද, වාසනාවකට මෙන් විශාල සුනාමි රළ පිළිබඳව වාර්තා වී නොමැත.

කෙසේ වෙතත් ගොඩබිම තුළ සිදුව ඇති හානිය සුළුපටු නොවේ,

* කරාකස් හි පිහිටි ප්‍රකට 'බැන්කරිබේ' (Bancaribe) ගොඩනැගිල්ල මෙන්ම බරුටා, චකාඕ සහ ලා ග්වයිරා වැනි ප්‍රදේශවල බහු මහල් නිවාස සහ ව්‍යුහයන් රැසක් සම්පූර්ණයෙන්ම කඩාවැටී ඇත.

* රට පුරා දැවැන්ත විදුලි බිඳවැටීම් සිදු වී ඇති අතර, ගුවන් තොටුපළවල් සහ පාසල් වසා දමා තිබේ.

* රාත්‍රී කාලයේදී විදුලි පන්දම් ආලෝකය ආධාරයෙන් සුන්බුන් අතර සිරවූවන් සෙවීමේ මාරාන්තික මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක විය.

* දැනට එක් නගර සභාවකින් පමණක් මරණ 3ක් නිල වශයෙන් තහවුරු කර ඇති අතර ෆැල්කොන් ප්‍රදේශයේ 32 දෙදෙනෙකු ඇතුළුව විශාල පිරිසක් රෝහල්ගත කර ඇත.

කරාකස් නුවර සජීවීව පැවැති බේස්බෝල් තරඟයක් අතරතුර ක්‍රීඩාංගණය සහ කැමරා දැඩි ලෙස සෙලවෙන අයුරු සහ ප්‍රේක්ෂකයින් කලබලයෙන් ඉවතට දිවයන දර්ශන මේ වන විට සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ලෝකය පුරාම සංසරණය වෙමින් පවතී.

📜 සියවසකට වැඩි කාලයක් තුළ එරටට බලපෑ දරුණුතම භූචලනය

კැරිබියන් සහ දකුණු ඇමරිකානු භූ තැටි සීමා (Plate boundaries) අසල පිහිටීම හේතුවෙන් වෙනිසියුලාව භූ විද්‍යාත්මකව සක්‍රීය කලාපයක් වන අතර, මෙම භූමිකම්පාව සියවසකට වැඩි කාලයක් තුළ එරටට බලපෑ ප්‍රබලතම භූචලනය ලෙස සැලකේ.

වෙනිසියුලා ඉතිහාසයේ මීට පෙර සිදු වූ දරුණුතම භූචලන මෙසේය,

📜 1812 වසරේදී: කරාකස් නුවරට බලපෑ රික්ටර් මාපකයේ 7.7ක භූමිකම්පාවෙන් 15,000ත් 20,000ත් අතර පිරිසක් මියගියහ.

📜 1967 වසරේදී: සිදු වූ රික්ටර් මාපකයේ 6.6ක භූචලනයෙන් පුද්ගලයන් 300ක් පමණ ජීවිතක්ෂයට පත් විය.

📜 1997 සහ 2018: පිළිවෙලින් මරණ 73ක් සහ සීමිත හානි වාර්තා විය.

දැනට පවතින ආර්ථික හා දේශපාලන අර්බුද හේතුවෙන් වෙනිසියුලාවේ යටිතල පහසුකම් දුර්වල මට්ටමක පැවතීම සහ වෛද්‍ය/සහන සම්පත් සීමිත වීම සහන සේවා කටයුතුවලට දැඩි බාධාවක් වී ඇති අතර, මේ වන විටත් ජාත්‍යන්තර සහන කණ්ඩායම් ආධාර ලබාදීමේ සූදානමකින් පසුවෙති.